SAMSUN'DAKİ SUBAYLAR ARASINDA SÖZDE PADİŞAH TARAFTARLIĞI VARMIŞ |
| 3'ncü Kolordu Komutanı Selâhattin Bey' den aldığım 29
Mart 1920 tarihli bir şifrede, "Sam sun'da bulunan 15' inci Tümen'in
maneviyatının bo zuk olduğundan ve sözde, subaylar arasında Padişahtaraftarlığı
bulunduğundan" söz ediliyordu. "Subaylar, Padişâh aleyhindeverilecek
emirleri yerine getirmeyeceklerini komutanlarına bildirmişler.Baskı
yapılırsa, görevlerini terketmeleri ihtimali varmış. İstanbul'dan
gelen yolculardan ve gazebelerden, işgalin ikinci günü, elkonmuş olan
binaların hepsinin boşaltıldığı, Salih Paşa' nın yerinde olduğu, ÂyânMeclisi'nin
görevine devam ettiği ve son cuma selâmlığında, Harbiye veBahriye
Nâzırları da hazır bulunarak, gerekli törenin eskiden olduğu gibiyapıldığı
anlaşılmış..." "Şu duruma göre, İstanbul'da bir hükûmet
varken, bu hükûmetin haberi olmadan yapılan işler nedir?" diyorlarmış.Subayların
bu düşünce ve davra nışlarını bildiren 15' inci Tümen Komutanışu görüşleri
ileri sürüyordu : "Burada bir subayı hapsetmenin olağanüstübir
durum yaratması düşünülemez. Ancak, bundan yararlanarak Anadoluüzerine
yürümek gibi olaylar meydana gelecektir. İzmir cephesinde Kuvayı Milliye'ye
nasıl hizmet gördürüldüğünü bilemiyorum.Zannederim, bunlar para ile
çalıştırılmaktaymış. Bir savaş çıktığında, bütün halka maaşverilemeyeceği
meydanda olduğundan, Kııva-yı Milliye adı altındaki mevcut kuvvetten
orada da hiçbir kuvvet kalmayacağına eminim. Ordu birliklerine gelince,
şimdiden firar olayları başlamıştır. Parasızlık böyle devamettikçe
ve İstanbul'da merkezî hükûmet bulundukça subaylardan bileşüphe ederim."
Bundan başka, 3' üncü Kolordu Komutanı SellattinBey, vermiş olduğumuz
talimat gereğince, Amasya'ya gelen kontrol memuru Forbes adındaki
yüzbaşıyı tutuklamış. Samsun'a bir İngilizteınsilcisi yüzbaşı gelmiş.
Sellahattin Beye, Yüzbaşı Forbes'in bir dakika bile geçirilmeden Samsun'a
gönderilmesini yazmış; aksitakdirde, Selâhattin Beyin sorulu olacağını
ilâve etmiş. Bukonudaki düşüncemi soran Selâhattin Beye, vereceği
cevap hakkın.da şu tavsiyede bulundum : " Forbesi tutuklayan
ben değilim;hükûmet merkezleri, Ateşkes Anlaşması'na ve insanlığa
aykırı olarakişgal adilen millettir. Bu bakımdan serbest bırakılmasını
da ancak millet yapabilir . " Buna rağmen, bu Forbes memleketten
çıkarılmaklayetinilmiş, tutuklanmamıştır.
Bolu Mutasarrıfı Haydar Bey'in 9 Nisan 1920 tarihli kısa birşifresinden, Adapazarı ile Hendek arasında bulunan ve Çatalköprü denilen yerdeki köprülerle Mudurnu Suyu köprüsünün Kuva-yı Milliye'ninaleyhinde olanlar tarafından tahrip edildiği anlaşıldı. Bolu ve dolaylarının Komutanı Mahmut Nedim Beyin,Düzce'den yazdığı 9 Nisan 1920 tarihli şifresindeıı de, 8 Nisanda Adapazarı'nda Kuva-yı Milliye aleyhine gösteriler yapıldığı, Hendek ile Adapazarı arasında telgraf ve telefon hatlarının kesildiği, Düzce Abazalarındantarafsız kalanların da muhaliflere katılmak üzere hareket ettikleri anlaşıldı. Hendek ile Adapazarı arasında, Mudurnu Suyu üzerindeki büyükköpri,inün tahribi dolayısıyla ulaşımın kesilmiş oLduğu da anlaşılıyordu.Bu bilgiler üzerine, Gevye'de bulunan 24' üncü Tümen Komutanı M a h m u t B e y'in dikkati çekildi. Nevşehir'de de, Nevşehir Kaymakamı Nedim Bey'in başkanlığında Teâlî-i İslâm Cemiyeti'nin bir şubesi kurulmuş. Verilen rapordacemiyetin en bozguncu üyelerinden sekiz kişinin Niğde'ye gönderildiğibildiriliyordu. Bu cemiyetin üyeleri, "Padişah'tan başka hiçbir kuwet tanımayız. Kuva-yı Milliye'yi dağıtmak için mal ve can bakımından bütünkuvvetlerimizi feda etmeye yemin ettik" diyorlarmış. Her gece toplantıyapıyorlarmış. İleri gelenleri, Niğde'deki Tümen Koınutanı'nın gönderdiğibir müfreze ile tutuklanmış. |