|
Verdiğim bu talimat üzerine her yerde gösteri toplantıları yapılmaya
başlandı.
Yalnız, sınırlı birkaç yerde bazı yersiz korkularla kararsızlığa
düşüldüğü anlaşılmıştır. Örnek olarak,15' inci Kolordu Komutanı'nın
Trabzon hakkında gönderdiği 9 Haziran 1919 tarihli şifreden miting
sırasında Rumların uygunsuz davranışlarda bulunabilecekleri hiç
yoktan bir olay çıkabileceği düşüncesi ile, mitinge karar verilmişken
bu kararın uygulanmadığı... mitingi düzenleyen heyetin toplantısında
İstrati ve Polidis'in de hazır bulunduğu anlaşılıyordu.
Trabzon, Karadeniz kıyısında ve önemli bir merkez olduğundan orada
millî teşebbüs ve faaliyetler konusunda gösterilen kararsızlık ve
Yunanlılar aleyhinde millî gösteriler yapılması görüşmelerinde İstrative
Polidis Efendiler 'i de bulundurmak gibi, teşebbüsün ciddiyetsizliğine
delil sayılacak gevşeklikler, elbette İstanbul ve düşmanlar için
pek değerli sayılacak belirtilerdir.
Verdiğim talimattaki esasları kötüye kullanacak kadar ustalık gösterenler
de oldu. Söz gelişi Sinop'a yeni atanan bir mutasarrıf, orada yapılan
gösterileri kendisi yönetiyor ve miting kararlarını kendisi yazıp
halka imza ettirdiğini söylüyor ve bize de bir örneğini gönderiyor.
Bu zatın zavallı halka gürültü patırtı arasında imza ettirdiği uzun
yazılar içinde şu satırlar gizleniyordu : Türkler ilerleyip gelişemedi.
Avrupa medeniyet esaslarını kabul edemedi ve benimseyemedi ise,
bu da şimdiye kadar iyi bir yönetime kavuşamamış olmasından ileri
gelmiştir. Türk milleti, ancak kendi padişahının saltanat ve hâkimiyeti
altında olmak şartıyla, Avrupa'nın himâye ve kontrolu altında kurulacak
bir yönetim şekli ile yaşayabilir.
Efendiler, Sinop halkı adına İtilâf Devletleri temsilcilerine verilen
3 Haziran 1919 tarihli bu muhtıranın altındaki imzalara göz gezdirirken,
müftü vekili efendinin imzasından sonra gördüğüm imza, bilginize
sunduğum satırları yazan ve yazdıran ruhu bana keşfettirdi. O imza,
Hürriyet ve İtilâf Fırkası'nın ikinci başkanı olan zatın imzası
idi.
|